16 آبان آمازون،روایت یک کتابفروشی
شاید شبیه تمام داستانهای کلیشهای دربارهی موفقیتهای بزرگ که براساس فیلمهای هالیوودی برای مدتهای طولانیست که در ذهنمان جاخوش کرده است باید به این موضوع تن دهیم که روایت یکی از بزرگترین مردهای طول تاریخ تجارت و افسانهای که برای بسیاری تبدیل به الگویی بیمثال شد نیز در همین فضای ترسیمی میگنجد. شروع ماجرا به گاراژی در سیاتل ایالات متحدهی آمریکا و فروش چند جلد کتاب بازمیگردد وقتی که بیشتر شبیه یک استارتاپ کوچک و محلی بهنظر میرسید تا برندی چند میلیارد دلاری که حالا قلهی بلندی درنوردیده است. در این مقاله از پازل،به بررسی آمازون و پستیها وبلندیهایی که بر آن گذشته به همراه تمامی خلاقیتهایی که همراستا با پیشرفت تکنولوژی در این پلتفرم به کار گرفته شده است،میپردازیم.
قدم اول
ایده اولیه تاسیس فروشگاه اینترنتی زمانی در ذهن جف بزوس شکل گرفت که او در حال جست و جوی اینترنتی برای پیدا کردن گزینه های مناسب سرمایه گذاری شرکت D. E. Shaw & Co بود. بزوس در حین جست و جو به آمار رشد ۲۳ برابری استفاده از اینترنت در هر ماه برخورد کرد که از پتانسیل بالای بستر آنلاین برای ایجاد کسب و کار حاکی بود.در همین زمان دادگاه عالی آمریکا قانونی وضع کرد که بر اساس آن، شرکت هایی که کالای خود را به صورت پستی برای مشتریان ارسال می کنند، در شهرهایی که حضور فیزیکی ندارند از پرداخت مالیات معاف خواهند بود. بزوس با اطلاع از این جریان به ظرفیت بسیار بالای فروش آنلاین محصولات پی برد و مطالعات گستردهی خود درباره نحوه راه اندازی یک کسب و کار اینترنتی را آغاز کرد.نتایج جستوجوی وی به لیستی شامل بیش از ۲۰ کالای مناسب برای فروش فضای وب شد که با تحلیل موردی تمام موارد روی میز ، انتخاب آخر کتاب در جایگاه یک محصول مناسب برای آغاز راه قرار گرفت شاید بتوان دلیل محکم بزوس را به این روش تحلیل کرد که حتی بزرگترین کتاب فروشی های آمریکا نیز تنها می توانستند تعداد محدودی از آنها را به نمایش بگذارند؛در حالیکه هیچ محدودیتی برای یک بستر مجازی وجود ندارد.
تصمیم نهایی و نقشهی راه ابتدایی
تصمیم نهایی و نقشهی راه ابتدایی در طول مسیر رسیدن از نیویورک به سیاتل توسط همسرش طراحی شد. استارتاپی که با تامین سرمایهای حدود عدد ۱ میلیون دلاری که از منابعی مثل اعضای خانواده و دوستان آمده بود، در پارکینگ خانهی اجاره ای مسیر خود را پیش گرفت. پیش از اینکه به باقی داستان بپردازیم باید بگوییم چرا جف سیاتل راب رای این راه انتخاب کرد او میدانست نزدیکی به انبار گروه چاپ و نشر «Ingram» که بخش قابل توجهی از کتاب های مورد نظر را تامین میکرد بسیار موثر خواهد بود. تیم اولیهی آمازون متشکل از بزوس و پنج کارمند اولیه حدود یک سال تنها در زمینه نحوه تأمین کتاب ها و طراحی وب سایت کاربر پسند مطالعه و فعالیت کردند و نهایتاً در جولای ۱۹۹۵ درب های مجازی کتاب فروشی آنلاین Amazon.com را با یک میلیون عنوان کتاب و شعاری تحت عنوان «بزرگترین کتاب فروشی دنیا» به روی مشتریان گشودند.
رشد یک ایده
آنهایی که اعتقاد شگرفی به ایمیلمارکتینگ دارند قطعا از آمازون برای یک مثال استفاده خواهند کرد چراکه شرکت تنها با ارسال ایمیل های تبلیغاتی و بازاریابی در مدت زمان کوتاهی به دستاوردهای قابل لمسی برسد و همچنین طی سه سال از شرکتی با ۱۰۰ کارمند و درآمد سالانه حدود ۱۵.۷ میلیون دلار، به یک کمپانی بزرگ با بیش از ۳ هزار کارمند و میانگین درآمدی سالانه ۶۱۰ میلیون دلار تبدیل شد.واقعیت تجارتهای بزرگ اما فقط اعداد و ارقام چشمگیر نیست بلکه ترکیبی از نرخهای رشد زیاد و ضررهای چندین میلیارد دلاری است مانند اتفاقی که در یک مورد برای این شرکت تنها دو سال پس از تاسیس در ۱۹۹۷ حدود ۳۰ میلیون دلار ثبت ضرر کرده است، اما نکته این است که افرادی مثل جف بزوس که خط فکری متفاوتی دارند و با تاب آوردن تمام شکست ها، مصمم بود که آمازون را به یک کمپانی مشتری محور تبدیل کند .از همین رو پس از مدتی وارد حوزه خرده فروشی آنلاین و محصولات متنوعی را وارد لیست پیشنهادی خود کرد. این شرکت حتی به حوزه حراجی های آنلاین (مانند eBay) نیز وارد شد و تحت شراکت با هولدینگ «Sotheby»، در سال 1999 سایت حراجی sothebys.amazon.com را راه اندازی نمود.به قیمت از دست دادن ۱۵۰۰ کارمند در دوران رکود کسبوکارهای اینترنتی و به کار گرفتن استراتژیهایی توانست دوام بیاورد.
زمان پسا
در زمان پسا رکود برای نخستین بار در سه ماهه آخر سال ۲۰۰۱ اولین سود خالص خود را روانه جیب سرمایه گذاران کرد که مقدار آن ۵ میلیون دلار در ازای درآمد ۱ میلیارد دلاری (یک سنت برای هر سهم) شرکت بود.سرعت رشد آن در سال های بعد و با گسترش دسترسی به اینترنت بیش از پیش رشد کرد و فروشگاه آنلاین جف بزوس تا پایان سال ۲۰۰۴ به رکورد درآمد ۶.۹ میلیارد دلاری رسید. رقم مذکور یک سال بعد به ۸.۵ میلیارد دلار افزایش یافت و آمازون توانست با معرفی محصولات جدید و همچنین عرضه کتاب خوان کیندل و تبلت کیندل فایر، تا پایان سال ۲۰۱۴ درآمد خود را به بیش از ۱۰ برابر افزایش دهد و رقم ۸۸.۸ میلیارد دلار را ثبت کند.
آمازون وب سرویس
دیدگاهی که آیندهی یک شرکت فناوری را ترسیم کرد عمدتاً بر پایهی راهاندازی بخش AWS در سال ۲۰۰۲ محقق شد. این بخش در سالهای اول دادههایی را در زمینهی الگوهای ترافیک اینترنت، محبوبیت وبسایت و سایر آمارهای کلیدی به توسعهدهندگان و بازاریابان ارائه میکرد.از سال ۲۰۰۶، بخش AWS خدمات محاسباتی و زیرساختهای ابری خود را به شرکتها و کسبوکارهای عرضه کرد که نمیتوانستند (یا نمیخواستند) روی زیرساختهای جداگانهای برای میزبانی و ذخیرهسازی پردازشی خود سرمایهگذاری کنند. اولین گام آمازون در این مسیر معرفی سرویس S3 بود؛ سرویس ذخیرهسازی مقیاسپذیری که به کاربران اجازه میداد دادهها و فایلهای خود را با امنیت بالا ذخیره و بازیابی کنند.یکی دیگر از سرویسهایی که به رشد چشمگیر AWS منجر شد، سرویس محاسباتی آمازون EC2 بود که به کاربران اجازه میداد ماشینهای مجازی خود را در فضای ابر ایجاد و مدیریت کنند.امروزه وبسرویس آمازون زیرساختهای پردازشی، ذخیرهسازی و دیتاسنترهای ابری را برای میلیونها کسبوکار سراسر جهان از جمله شرکتهای معروفی مانند BMW، نتفلیکس، دیزنی و جنرالالکتریک فراهم میکند.در دوران پاندمی کرونا، شرکت مدرنا با کمک سرویسهای محاسباتی آمازون موفق شد در مدتی کوتاه، واکسنهای کووید ۱۹ را تولید کند.در دوران پاندمی کرونا، شرکت مدرنا با کمک سرویسهای محاسباتی آمازون موفق شد در مدتی کوتاه، واکسنهای کووید ۱۹ را تولید کند.تا سال ۲۰۲۳ وبسرویس آمازون حدود یکسوم بازار ابری را در اختیار داشت و بالاتر از مایکروسافت آژور و گوگل کلودِ شرکت آلفابت ایستاده بود. AWS همچنین تجارت بسیار سودآوری برای آمازون است و از نظر تاریخی ۱۵ تا ۱۸ درصد از کل فروش این شرکت و حدود ۵۰ درصد از درآمد عملیاتی آمازون را تأمین میکند.
سرویسهای اشتراکی آمازون
آمازون پرایم سال ۲۰۰۵ بهعنوان برنامهای برای عضویت مجموعه خدمات شرکت آمازون معرفی شد و با پیشنهاد ارسال دو روزهی مرسولات سفارشی در آمریکا، کارش را آغاز کرد. تعداد مشترکین این برنامه تا سال ۲۰۲۳ به بیش از ۲۰۰ میلیون نفر در ۱۹ کشور جهان رسید. جف بزوس میگوید:
موفقیت آمازون پرایم نشان میدهد چگونه یک کسبوکار مشتریمحور میتواند به شیوهای از مشتریانش کسب درآمد کند که آنها احساس نکنند مورد سوءاستفاده قرار میگیرند. مردم باید آنچه را که میخواهند در سریعترین زمان دریافت کنند و به زندگیشان ادامه دهند.شرکت آمازون سرویس Prime Music را در سال ۲۰۰۷ تحت عنوان سرویس پخش موسیقی بدون آگهی معرفی کرد که هزینهی آن در حق اشتراک استاندارد آمازون پرایم گنجانده شده بود. خدمات این بخش در سال ۲۰۲۲ تغییر کرد و اگرچه کاتالوگ موسیقی آن بهطرز چشمگیری گسترش یافته بود، سبک پخش آن به پلتفرم پاندورا یا گوشدادن به پخش رادیویی تغییر یافت.پرایم موزیک پیشدرآمد سرویس اشتراکی موسیقی آمازون بود که کاربران برای استفاده از آن باید هزینهی جداگانهای میپرداختند و در عوض محدودیتی در انتخاب یا رد کردن آهنگها نداشتند.
پرایم ویدیو
سال ۲۰۰۶ بهعنوان سرویس استریم آمازون برای فیلمها و سریالهای تلویزیونی معرفی شد. در طول زمان پرایم ویدیو به یکی از بزرگترین سرویسهای پخش آنلاین ویدیوی جهان تبدیل شد که امکانات بسیار وسیعتری داشت و درعینحال تولید آثار سینمایی و تلویزیونی را نیز انجام میداد.برای مثال آمازون در سال ۲۰۱۷ برای تضمین حقوق ساخت برنامهی تلویزیونی «ارباب حلقهها» ۲۵۰ میلیون دلار پرداخت کرد و این موضوع بهقدری برای بیزوس اهمیت داشت که شخصاً در جلسات مذاکره و قرارداد حضور مییافت.
روز پرایم
سال ۲۰۱۵ شرکت آمازون در جشن ۲۰ سالگی تأسیس خود رویدادی را با عنوان Amazon Prime Day برگزار کرد که در واقع یک جشن ۲۴ ساعته بود و آمازون صدها محصول را مشمول تخفیفهای فوقالعادهای کرد. این رویداد تا حدی به جمعهی سیاه شباهت داشت و با استقبال شدید کاربران مواجه شد، بههمیندلیل آمازون آن را به یک سنت هر ساله تبدیل کرد.
پرایم گیمینگ
سرویس بازیهای ویدئویی آمازون در سال ۲۰۱۶ با نام Twitch Prime کار خود را آغاز کرد و چهار سال بعد به نام پرایم گیمینگ ریبرند شد. مشترکین پرایم گیمینگ به بازیهای رایگان و اختصاصی، پکهای بازی، محتواهای انحصاری و تخفیفهای داخلی فروشگاه آمازون دسترسی دارند و هر ماه نیز میتوانند یک بازی رایگان دریافت کنند.
پرایم ایر
طرح اولیهی ارسال سفارشها با پهپادها از سال ۲۰۱۳ مطرح شد، اما توسعهی آن تا چند سال بعد ادامه یافت. قرار بود پهپادهای آمازون بستههای کوچک (با حداکثر وزن ۲٫۵ کیلوگرم) را از مراکز محلی شرکت در مدتی کمتر از ۳۰ دقیقه به دست سفارشدهندگان برسانند.
جریان آزمایشهای اولیه و دریافت تأییدیههای دولتی این برنامه هفت سال طول کشید، اما اجرای آن باز هم به تعویق افتاد؛ زیرا هر ایالت نیز باید بهطور جداگانه با پروازها موافقت میکرد.
الکسا بهترین دستیار هوشمند در آمازون
سال ۲۰۱۱ یکی از زیرمجموعههای شرکت آمازون به نام Lab126 که مسئولیت تحقیق و توسعهی بسیاری از پروژههای این شرکت از جمله محصول پرطرفدار «کتابخوان کیندل» را بهعهده داشت، بهطور مخفیانه توسعهی کامپیوتری را آغاز کرد که با دستورات صوتی کنترل میشد.
Lab126 بهمنظور کسب اطلاعات لازم برای تکمیل پروژه، چندین استارتاپ را خریداری کرد که یکی از آنها استارتاپ لهستانی Ivona بود. الکسا برپایهی برنامهی ترکیبی و گفتاری این استارتاپ توسعه داده شد.تقاضا برای اسپیکرهای «اکو» با برنامه الکسا تا سال ۲۰۱۹ به بیش از ۱۰۰ میلیون دستگاه رسید و آمازون ۷۰ درصد سهم بازار جهانی دستیارهای مجازی آمریکا را به دست آورد.البته آمازون پروژهی الکسا را در سطح اسپیکرها محدود نکرد و آن را به نمایشگرها و تلویزیونهای هوشمند و حتی سیستمهای خودرو، گوشیهای موبایل و هدفونها نیز آورد. رقبای اصلی این دستیار مجازی، گوگل اسیستنت، سیری اپل و بیکسبی سامسونگ هستند.با تکامل الکسا، نگرانی پیرامون دادههای جمعآوریشده از کاربران نیز بیشتر شد، زیرا تا این زمان آمازون نشان داده بود ولع بیپایانی برای دسترسی به دادههای بیشتر دارد.
از خواروبار فروشی تا کلینیک پزشکی
حضور آمازون در بازار خواروبارفروشی، به سال ۲۰۰۶ و راهاندازی سرویس آمازون فرش Amazon Fresh برمیگردد. سال ۲۰۱۷ آمازون با خرید مجموعهفروشگاههای زنجیرهای هولفودز (Whole Foods) گام بزرگی در کنارزدن رقبایی مانند والمارت و تارگت برداشت.
آمازون همچنین ۲۲ شعبهی فروشگاههای زنجیرهای خردهفروشی را با نام آمازون گو (Amazon Go) افتتاح کرد که در آنها هیچ فروشندهای وجود نداشت.هنگام ورود مشتریان به فروشگاه، بارکد گوشی آنها اسکن میشد. سپس مشتریان در طول فروشگاه قدم میزدند، کالاهای مورد نظر خود را برمیداشتند و دوربینها و سنسورهای قفسههای کالا، اقلام خرید آنها را ثبت میکردند. این پروسه با نام Just Walk Out در جهان به شهرت رسید.آمازون سال ۲۰۱۷ شرکت داروخانهی آنلاین PillPack را به مبلغ ۷۳۵ میلیون دلار خرید و خدمات آن را تحت پوشش خود درآورد. سه سال بعد غول تجارت الکترونیک داروخانههای مستقل خودش را راهاندازی کرد، اقدامی که «بزرگترین فشار به کسبوکارهای تجارت مراقبتهای بهداشتی» نامیده شد.کاربران برای استفاده از خدمات داروخانههای آمازون، باید پروفایلی با نام و مشخصات واقعی خود میساختند و اطلاعات پزشکی و بیمهی خود را در آن ثبت میکردند؛ اما تلاش آمازون در حوزهی پزشکی به همینجا ختم نشد و این شرکت از سال ۲۰۲۲ کلینیکهای مجازی خود را نیز برای بیماران ۱۸ تا ۶۴ سال معرفی کرد.
هوش مصنوعی و آمازون
قدمهایی که از سه دههی قبل و بر اساس تجزیهوتحلیل رفتار مشتریان و توسعهی الگوهای پیشرفتهی پیشنهاد خرید کالاهای مختلف به کاربران، آغاز شد اولین گامهایی بود که زمینهساز هوش مصنوعی امروزی شد. مدیران این کمپانی همیشه بر اصل بهبود تجربهی مصرفکنندگان تأکید میکردند اما واقعیت این بود که بهترین راه برای افزایش درآمدزایی بخشهای مختلف این شرکت به توسعهی الگوریتمهای یادگیری ماشین گره خورده بود که کاملا مبتنیبر دادههای کاربران عمل میکردند.بعدتر «الکسا شاپینگ» از طریق پردازش زبان طبیعی (NLP) و الگوریتمهای یادگیری ماشین تمامی درخواستهای آنان را از افزودن اقلام به سبد خرید تا سفارشدادن را تحلیل و اجرا میکرد. این ادغام یکپارچهی هوش مصنوعی در تجربه خرید، موقعیت آمازون را بهعنوان یکی از پیشروترین شرکتهای فناوری تثبیت کرد.همکاری با انویدیا یکی دیگر از تصمیمات کلیدی آمازون در زمینهی بهرهگیری از فناوریهای پیشرفتهی یادگیری عمیق و AI بود. این شرکت با خرید حجم بالایی از پردازندههای قدرتمند و سرورهای انویدیا، تلاش کرد سرعت تعلیم هوش مصنوعی و تفسیر وظایف را حد ممکن بالاتر ببرد و حجم عظیمی از دادههای خود را در مدتی کوتاهتر، با دقت بیشتر پردازش کند.در سال ۲۰۲۳ آمازون نیز مانند بسیاری از شرکتهای بزرگ تکنولوژی تحتتأثیر موفقیت ChatGPT قرار گرفت و برای رقابت با مایکروسافت که پیشازاین ۱۳ میلیارد دلار در اوپنایآی سرمایهگذاری کرده بود، ۴ میلیارد دلار در استارتاپ هوش مصنوعی آنتروپیک (Anthropic) سرمایهگذاری کرد.آمازون قبل از این قرارداد مهم که بزرگترین قرارداد تجاری AWS محسوب میشود، سابقهی همکاری آنتروپیک را در کارنامهی خود داشت و مشتریان آمازون از طریق برنامهی بدراک (Bedrock) به مدل اصلی هوش مصنوعی آنتروپیک یعنی Claude دسترسی داشتند و از خدمات آن در مدلهای محلی آمازون و برنامههای شخص ثالث استفاده میکردند.در ادامهی سال ۲۰۲۳ آمازون از پروژههای مختلف هوش مصنوعی خود مانند چتبات هوش مصنوعی «Q» و ابزار تبدیل متن به تصویر «تایتان» رونمایی کرد.
ایده نوآورانه از جانب جف بزوس
جف بزوس از ابتدای راه همیشه ایدههای جاهطلبانه داشته است که به موفقیت آمازون کمک کردهاند. در اینجا به چند ایده نوآورانه از جانب جف بزوس اشاره میکنیم که در آینده ممکن است بیشتر در مورد آنها بشنویم.
فروشگاههای Amazon Go
یکی از برنامههای آینده آمازون، فروشگاههای فیزیکی با نام Amazon Go هستند که در حال حاضر در مرحله آزمایشی قرار دارند. این فروشگاهها یک نوع خاص از فروشگاههای بدون صندوق محسوب میشوند، به این معنا که تقریباً همهچیز در آنها به صورت خودکار اتفاق میافتد.
فروشگاههای Amazon Go یک تغییر بزرگ در تجربه خرید و مدیریت زنجیره تأمین کالا به ارمغان میآورند. در این فروشگاهها، فرایند خرید به صورت کاملاً آنلاین و با استفاده از تلفن همراه انجام میشود. این نوع فروشگاه به منظور سادهسازی فرآیند خرید و ایجاد تجربه مشتری بهتر طراحی شده است.
تولید اتومبیلهای خودران
آمازون در سال ۲۰۲۰، شرکت Zoox را که در طراحی و توسعه فناوری خودروهای خودران مشغول به کار بود، خریداری کرد. Zoox در حال حاضر در حوزه ساخت وسیله نقلیه خودمختار فعالیت میکند. این وسیله نقلیه با استفاده از جدیدترین فناوریهای رباتیک و انرژیهای تجدیدپذیر ساخته شده است و به دنبال پیشرفت در حرکت بدون نیاز به راننده است.
Blue Origin؛ فراتر از زمین!
جف بزوس یکی از پروژههای خودش را به نام Blue Origin آغاز کرد. این شرکت خصوصی در زمینه هوافضا فعالیت دارد و سالانه ۸۰۰ میلیون یورو از سهام شرکت آمازون به آن تخصیص میدهد. هدف اصلی Blue Origin ایجاد توریسم فضایی، تولید راکت و سیستمهای پرتابکننده راکت است. این پروژه جزء بلندپروازانهترین اقدامات بزوس به حساب میآید، مشابه به همانطور که Space X به رهبری ایلان ماسک در زمینه تحقق رویاهای فضایی فعالیت میکند. در پایان مقاله، خلاصه کتابی به نام “آمازون” به شما پیشنهاد میشود که به تحلیل اصول موفقیت این شرکت پرداخته و مهمترین نکات آن را برای شما شرح داده است.
نقاط عطف کمپانی آمازون
در یک نامه به مناسبت بیستمین سالگرد ارسال نخستین نامه به سهامداران، جف بزوس، بنیانگذار و مدیر عامل آمازون، به برخی از دستاوردهای کلان شرکت اشاره کرد. او به نقاط عطف مهمی از سال گذشته اشاره کرد، از جمله ارتقاء الکسا (سیستم هوش مصنوعی آمازون) و افزودن مزایای جدید به عضویت پرایم مانند انجام سفارش در دو دقیقه در سایتهای پیکاپ فوری و دسترسی رایگان به بازی Echo Double Jeopardy. او تاکید کرد که سال ۲۰۱۷ بهترین سال برای فروش سختافزار دستگاههای آمازون بوده است.بزوس در نامه اش افزود که این دستاوردها مدیون ۵۶۰۰۰۰ کارمند آمازون، “۲ میلیون فروشنده، صدها هزار نویسنده، میلیونها توسعهدهنده AWS و صدها میلیون مشتری در سرتاسر جهان است که هر روز برای بهتر کردن ما تلاش میکنند.
یک جاهطلبی بی پایان!
آمازون تحت رهبری ماکیاولیستی جف بزوس به یک امپراتوری بینظیر تبدیل شد؛ شرکتی که با استراتژیهای خلاقانه و جاهطلبانه، مرزهای فرمانروایی خود را در جنگ بیپایان رقابتهای فناوری گسترش داد. موفقیت آمازون در این است که همیشه در جستجوی فرصتهای جدید است و هیچگاه متوقف نمیشود. بزوس، با درک عمیق از نیازهای مشتری و بازار، آمازون را به نمادی از نوآوری و حریص بودن در دنیای تجارت تبدیل کرده است. شرکتی که علیرغم تمام اتفاقات همچنان با ایدههای بسیار به سمت جلو و پیشرفت حرکت میکند.